2.5 · Lexislación en materia de IA
Un coche moi potente sen semáforos nin límites de velocidade acaba en caos. Coa intelixencia artificial pasa o mesmo: precisa normas de tráfico para ser segura e xusta. Nesta páxina vas ver cales son esas normas, quen as fai e —moi importante— cales están xa en vigor e cales aínda non.
1 · O semáforo de riscos do AI Act europeo
O Regulamento (UE) 2024/1689, coñecido como AI Act, non regula «a IA» en xeral: clasifica cada uso segundo o risco que supón para as persoas. Catro niveis:
2 · Que está en vigor e que non (setembro de 2026)
Aquí é onde case todo o mundo se equivoca, incluídos os xornais. Unha norma pode estar aprobada e aínda non aplicarse. E un «proxecto de lei» non é unha lei. Tres estados:
Xa obriga. Se non se cumpre, hai sanción.
Está publicada, pero a súa data de aplicación aínda non chegou.
Está no Parlamento. Aínda pode cambiar ou non aprobarse. Non obriga a ninguén.
| Norma | Estado | Data clave |
|---|---|---|
| Regulamento (UE) 2024/1689 · AI Act Prohibicións do artigo 5 | EN VIGOR | Aplicable desde o 2-feb-2025 |
| AI Act · artigo 50 Transparencia da IA xenerativa: marcar o contido sintético | EN VIGOR | Aplicable desde o 2-ago-2026 |
| Regulamento (UE) 2026/1744 Modifica o AI Act e aprazou as obrigas dos sistemas de alto risco | EN VIGOR | En vigor desde o 27-xul-2026 |
| AI Act · dúas novas prohibicións Imaxes íntimas sen consentimento e material de abuso sexual infantil (pedidas por España) | APROBADA, AÍNDA NON APLICABLE | Aplicables desde o 2-dec-2026 |
| AI Act · sistemas de alto risco (anexo III) | APROBADA, AÍNDA NON APLICABLE | Aprazada ao 2-dec-2027 |
| RGPD e LO 3/2018 de protección de datos | EN VIGOR | Desde 2018 |
| Lei galega 2/2025 de intelixencia artificial | EN VIGOR | DOG do 4-abr-2025 |
| Lei orgánica española para o bo uso e a gobernanza da IA | SÓ PROXECTO | No Congreso desde xuño de 2026 |
| Lei galega de educación dixital | SÓ PROXECTO | Anteproxecto do 29-xuñ-2026 |
⚠️ Ollo con esta trampa
España aínda non ten unha lei propia de IA: o que hai é un proxecto de lei no Congreso. Iso non significa que en España a IA non estea regulada. Como o AI Act é un regulamento europeo, aplícase directamente en España sen necesidade de ningunha lei española. A lei española servirá para nomear as autoridades e fixar as multas, non para «activar» as obrigas.
3 · A escaleira das normas: Europa → España → Galicia
4 · E na aula?
Dúas normas che afectan directamente como estudante:
▪ O AI Act prohibe que un centro educativo use IA para ler as emocións do alumnado. Non é unha recomendación: é unha prohibición en vigor.
▪ O anteproxecto de lei galega de educación dixital (aínda só proxecto, previsto para 2027) quere que a IA sexa unha ferramenta auxiliar e supervisada: poderá axudar a detectar dificultades de aprendizaxe e a personalizar recursos, pero non poderá tomar decisións académicas —esas quedan no profesorado— e prohibiría o recoñecemento facial e a análise emocional nos centros.
5 · Lei e ética non son o mesmo
Hai cousas legais que non son éticas. A lei é obrigatoria e ten sanción. A ética é unha guía: as Recomendacións da UNESCO piden que a IA sexa transparente, responsable e respectuosa cos dereitos humanos. Quen non as segue non vai ao xulgado, pero perde a confianza da xente. Na práctica, a ética adoita ir por diante: primeiro alguén di «isto non está ben», e anos despois iso convértese en lei. As prohibicións de deepfakes sexuais que entran en vigor en decembro de 2026 son exactamente ese camiño.
Crea unha nube de palabras con ≥10 termos da lexislación en IA e os seus fundamentos (normativa, principios éticos, dereitos dixitais, privacidade…). Faise coa ferramenta que tes ao final desta páxina e entrégase como captura na tarefa da aula virtual.
A profesora reparte 8 tarxetas con usos reais de IA. En parellas, colocádeas no nivel de risco que lles corresponde e, para cada unha, escribide unha frase co motivo. Non vale «porque si»: hai que dicir a quen afecta e por que.
Infografía visual sobre a relevancia da lexislación en IA con: título (nomes e portavoz en negra), introdución, mención de polo menos unha norma concreta (AI Act, RGPD, Lei galega 2/2025), principios éticos e legais (equidade, transparencia, responsabilidade, protección de datos) e exemplos concretos. Ten que quedar claro se a norma que citades está en vigor ou é só un proxecto. Faise en Canva coa conta educativa do centro ou desenchufada, en cartolina: dío a profesora ao empezar. O portavoz entrégaa.
Nota da profesora: todo o traballo desta unidade se fai coas ferramentas instaladas nos equipos da aula, que non requiren crear ningunha conta nin enviar datos do alumnado a ningunha plataforma.
Fontes: Regulamento (UE) 2024/1689 · AI Act (EUR-Lex) · Regulamento (UE) 2026/1744 (EUR-Lex) · Calendario de aplicación do AI Act (Comisión Europea) · Lei 2/2025 de IA de Galicia (DOG) · Real decreto 729/2023, estatuto da AESIA (BOE) · Lei orgánica 3/2018 de protección de datos (BOE) · Anteproxecto de lei de educación dixital (Consellería de Educación) · Recomendacións sobre a ética da IA · UNESCO (PDF)
O 22 de xuño de 2026 a televisión pública española emitiu un Telediario especial no que boa parte do que se vía —incendios, rúas, persoas, e mesmo a propia presentadora— estaba xerado con intelixencia artificial. Non era un engano: era un exercicio xornalístico anunciado. E aínda así, mentres se emitía, moita xente non distinguía que parte era real.
O único que separaba unha cousa da outra era dúas letras minúsculas na esquina superior da pantalla: «ia».
Pasos
- Primeira pasada: a profesora proxecta o fragmento coa esquina tapada. Anota en silencio: que anacos crías que eran reais?
- Segunda pasada, agora coa esquina á vista. Levanta a man cando aparece a marca. Canto tardaches en vela?
- Abre 2.5 · Lexislación e busca o artigo 50 do Regulamento europeo de IA: obriga a que o contido xerado ou manipulado se poida recoñecer como tal. Copia a idea coas túas palabras.
- Debate coas dúas posturas.
- Peche: alguén recorta 15 segundos dese telexornal e sóbeos sen a esquina. Que queda da obriga de marcar? Propón unha solución que sobreviva ao recorte.
- RTVE, Telediario 2 especial sobre intelixencia artificial, emitido o 22 de xuño de 2026 no marco do 70.º aniversario de TVE. Presentado por Pepa Bueno, alternando imaxes reais e contido xerado con IA. Ver o programa en RTVE Play.
- Coberturas do «cómo se hizo» en elDiario.es / Vertele, Reason Why e Marketing News (xuño de 2026). A produción do contido xerado correu a cargo de Ramen Studio.
- Regulamento (UE) 2024/1689, artigo 50 (obrigas de transparencia). Aplicable desde o 2 de agosto de 2026.
- A marca «ia» na esquina da pantalla vese na propia emisión.
O AI Act non reparte as obrigas por tecnoloxía, senón por papel. Hai dous que nos interesan: o provedor, que desenvolve o sistema e o pon no mercado, e o responsable do despregamento, que o usa baixo a súa autoridade.
Para cada situación, escribe quen é cada un e quen responde se sae mal:
- Unha empresa vende un chatbot e un instituto ponno na súa web para responder ás familias.
- A profesora usa unha IA para preparar as preguntas dun exame.
- Un concello instala na entrada dun polideportivo cámaras que identifican caras.
- Unha alumna usa na casa un xerador de imaxes.
- O centro compra un programa que ordena as solicitudes de praza.
Peche: hai algunha na que a mesma persoa ou entidade sexa as dúas cousas? E algunha na que non haxa ningún dos dous papeis?
Normativa relacionada coa IA.
Recomendacións da UNESCO.
Introdución á normativa da Unión Europea.
2.5 · Legislación en materia de IA
Un coche muy potente sin semáforos ni límites de velocidad acaba en caos. Con la inteligencia artificial pasa lo mismo: necesita normas de tráfico para ser segura y justa. En esta página vas a ver cuáles son esas normas, quién las hace y —muy importante— cuáles están ya en vigor y cuáles todavía no.
1 · El semáforo de riesgos del AI Act europeo
El Reglamento (UE) 2024/1689, conocido como AI Act, no regula «la IA» en general: clasifica cada uso según el riesgo que supone para las personas. Cuatro niveles:
2 · Qué está en vigor y qué no (septiembre de 2026)
Aquí es donde casi todo el mundo se equivoca, incluidos los periódicos. Una norma puede estar aprobada y todavía no aplicarse. Y un «proyecto de ley» no es una ley. Tres estados:
Ya obliga. Si no se cumple, hay sanción.
Está publicada, pero su fecha de aplicación no ha llegado.
Está en el Parlamento. Todavía puede cambiar o no aprobarse. No obliga a nadie.
| Norma | Estado | Fecha clave |
|---|---|---|
| Reglamento (UE) 2024/1689 · AI Act Prohibiciones del artículo 5 | EN VIGOR | Aplicable desde el 2-feb-2025 |
| AI Act · artículo 50 Transparencia de la IA generativa: marcar el contenido sintético | EN VIGOR | Aplicable desde el 2-ago-2026 |
| Reglamento (UE) 2026/1744 Modifica el AI Act y aplazó las obligaciones de los sistemas de alto riesgo | EN VIGOR | En vigor desde el 27-jul-2026 |
| AI Act · dos nuevas prohibiciones Imágenes íntimas sin consentimiento y material de abuso sexual infantil (pedidas por España) | APROBADA, AÚN NO APLICABLE | Aplicables desde el 2-dic-2026 |
| AI Act · sistemas de alto riesgo (anexo III) | APROBADA, AÚN NO APLICABLE | Aplazada a 2-dic-2027 |
| RGPD y LO 3/2018 de protección de datos | EN VIGOR | Desde 2018 |
| Ley gallega 2/2025 de inteligencia artificial | EN VIGOR | DOG de 4-abr-2025 |
| Ley orgánica española para el buen uso y la gobernanza de la IA | SOLO PROYECTO | En el Congreso desde junio de 2026 |
| Ley gallega de educación digital | SOLO PROYECTO | Anteproyecto del 29-jun-2026 |
⚠️ Cuidado con esta trampa
España todavía no tiene una ley propia de IA: lo que hay es un proyecto de ley en el Congreso. Eso no significa que en España la IA no esté regulada. Como el AI Act es un reglamento europeo, se aplica directamente en España sin necesidad de ninguna ley española. La ley española servirá para nombrar a las autoridades y fijar las multas, no para «activar» las obligaciones.
3 · La escalera de las normas: Europa → España → Galicia
4 · ¿Y en el aula?
Dos normas te afectan directamente como estudiante:
▪ El AI Act prohíbe que un centro educativo use IA para leer las emociones del alumnado. Es una prohibición en vigor, no una recomendación.
▪ El anteproyecto de ley gallega de educación digital (solo proyecto, previsto para 2027) quiere que la IA sea auxiliar y supervisada: podrá ayudar a detectar dificultades de aprendizaje, pero no podrá tomar decisiones académicas, y prohibiría el reconocimiento facial y el análisis emocional en los centros.
5 · Ley y ética no son lo mismo
Hay cosas legales que no son éticas. La ley es obligatoria y tiene sanción. La ética es una guía: las Recomendaciones de la UNESCO piden que la IA sea transparente, responsable y respetuosa con los derechos humanos. Quien no las sigue no va al juzgado, pero pierde la confianza de la gente. En la práctica, la ética suele ir por delante: primero alguien dice «esto no está bien», y años después eso se convierte en ley. Las prohibiciones de deepfakes sexuales que entran en vigor en diciembre de 2026 son exactamente ese camino.
Nota de la profesora: todo el trabajo de esta unidad se hace con las herramientas instaladas en los equipos del aula, que no requieren crear ninguna cuenta ni enviar datos del alumnado a ninguna plataforma.
Fuentes: Reglamento (UE) 2024/1689 · AI Act (EUR-Lex) · Reglamento (UE) 2026/1744 (EUR-Lex) · Calendario de aplicación del AI Act (Comisión Europea) · Ley 2/2025 de IA de Galicia (DOG) · Real decreto 729/2023, estatuto de la AESIA (BOE) · Ley orgánica 3/2018 de protección de datos (BOE) · Anteproyecto de ley de educación digital (Consellería de Educación) · Recomendaciones sobre la ética de la IA · UNESCO (PDF)
≥10 términos de legislación en IA, con la herramienta del final de la página; se entrega como captura.
8 tarjetas con usos reales de IA: colocadlas en su nivel de riesgo y justificad cada una en una frase, nombrando a quién afecta.
Título con nombres y portavoz, introducción, una norma concreta, principios éticos y legales y ejemplos. Debe quedar claro si la norma citada está en vigor o es solo un proyecto. Con la herramienta del aula, sin cuenta.
El 22 de junio de 2026 la televisión pública española emitió un Telediario especial en el que buena parte de lo que se veía —incendios, calles, personas, y hasta la propia presentadora— estaba generado con inteligencia artificial. No era un engaño: era un ejercicio periodístico anunciado. Y aun así, mientras se emitía, mucha gente no distinguía qué parte era real.
Lo único que separaba una cosa de la otra eran dos letras minúsculas en la esquina superior de la pantalla: «ia».
Pasos
- Primera pasada: la profesora proyecta el fragmento con la esquina tapada. Anota en silencio qué trozos creías reales.
- Segunda pasada, con la esquina a la vista. Levanta la mano cuando aparezca la marca. ¿Cuánto tardaste en verla?
- Abre 2.5 · Legislación y busca el artículo 50 del Reglamento europeo de IA: obliga a que el contenido generado o manipulado se pueda reconocer como tal. Cópialo con tus palabras.
- Debate con las dos posturas.
- Cierre: alguien recorta 15 segundos de ese telediario y los sube sin la esquina. ¿Qué queda de la obligación de marcar? Propón una solución que sobreviva al recorte.
- RTVE, Telediario 2 especial sobre intelixencia artificial, emitido el 22 de xuño de 2026 en el marco del 70.º aniversario de TVE. Presentado por Pepa Bueno, alternando imágenes reales y contenido generado con IA. Ver el programa en RTVE Play.
- Coberturas do «cómo se hizo» en elDiario.es / Vertele, Reason Why e Marketing News (xuño de 2026). La producción del contenido generado corrió a cargo de Ramen Studio.
- Regulamento (UE) 2024/1689, artigo 50 (obrigas de transparencia). Aplicable desde el 2 de agosto de 2026.
- La marca «ia» en la esquina de la pantalla se ve en la propia emisión.
El AI Act no reparte las obligaciones por tecnología, sino por papel. Hay dos que nos interesan: el proveedor, que desarrolla el sistema y lo pone en el mercado, y el responsable del despliegue, que lo usa bajo su autoridad.
Para cada situación, escribe quién es cada uno y quién responde si sale mal:
- Una empresa vende un chatbot y un instituto lo pone en su web para responder a las familias.
- La profesora usa una IA para preparar las preguntas de un examen.
- Un ayuntamiento instala en la entrada de un polideportivo cámaras que identifican caras.
- Una alumna usa en casa un generador de imágenes.
- El centro compra un programa que ordena las solicitudes de plaza.
Cierre: ¿hay alguna en la que la misma persona o entidad sea las dos cosas? ¿Y alguna en la que no haya ninguno de los dos papeles?
Normativa relacionada con la IA.
Recomendaciones de la UNESCO.
Introducción a la normativa de la Unión Europea.
2.5 · Législation sur l'IA
Une voiture très puissante sans feux ni limitations de vitesse finit dans le chaos. Avec l'intelligence artificielle, c'est pareil : elle a besoin de règles de circulation pour être sûre et juste. Dans cette page tu vas voir quelles sont ces règles, qui les fait et —très important— lesquelles sont déjà en vigueur et lesquelles ne le sont pas encore.
1 · Le feu tricolore des risques de l'AI Act européen
Le règlement (UE) 2024/1689, connu sous le nom d'AI Act, ne régule pas « l'IA » en général : il classe chaque usage selon le risque qu'il représente pour les personnes. Quatre niveaux :
2 · Ce qui est en vigueur et ce qui ne l'est pas (septembre 2026)
C'est ici que presque tout le monde se trompe, y compris les journaux. Une norme peut être adoptée et ne pas encore s'appliquer. Et un « projet de loi » n'est pas une loi. Trois états :
Cela oblige déjà. En cas de non-respect, il y a sanction.
Elle est publiée, mais sa date d'application n'est pas encore arrivée.
C'est au Parlement. Cela peut encore changer ou ne pas être adopté. Cela n'oblige personne.
| Norme | État | Date clé |
|---|---|---|
| Règlement (UE) 2024/1689 · AI Act Interdictions de l'article 5 | EN VIGUEUR | Applicable depuis le 2-fév-2025 |
| AI Act · article 50 Transparence de l'IA générative : marquer le contenu synthétique | EN VIGUEUR | Applicable depuis le 2-août-2026 |
| Règlement (UE) 2026/1744 Modifie l'AI Act et a reporté les obligations des systèmes à haut risque | EN VIGUEUR | En vigueur depuis le 27-juil-2026 |
| AI Act · deux nouvelles interdictions Images intimes sans consentement et matériel d'abus sexuel sur mineurs (demandées par l'Espagne) | ADOPTÉE, PAS ENCORE APPLICABLE | Applicables à partir du 2-déc-2026 |
| AI Act · systèmes à haut risque (annexe III) | ADOPTÉE, PAS ENCORE APPLICABLE | Reportée au 2-déc-2027 |
| RGPD et LO 3/2018 de protection des données | EN VIGUEUR | Depuis 2018 |
| Loi galicienne 2/2025 d'intelligence artificielle | EN VIGUEUR | DOG du 4-avr-2025 |
| Loi organique espagnole pour le bon usage et la gouvernance de l'IA | SIMPLE PROJET | Au Congrès depuis juin 2026 |
| Loi galicienne d'éducation numérique | SIMPLE PROJET | Avant-projet du 29-juin-2026 |
⚠️ Attention à ce piège
L'Espagne n'a pas encore de loi propre sur l'IA : ce qu'il y a, c'est un projet de loi au Congrès. Cela ne signifie pas qu'en Espagne l'IA ne soit pas régulée. Comme l'AI Act est un règlement européen, il s'applique directement en Espagne sans besoin d'aucune loi espagnole. La loi espagnole servira à nommer les autorités et à fixer les amendes, pas à « activer » les obligations.
3 · L'escalier des normes : Europe → Espagne → Galice
4 · Et en classe ?
Deux normes te concernent directement en tant qu'élève :
▪ L'AI Act interdit qu'un établissement scolaire utilise l'IA pour lire les émotions des élèves. Ce n'est pas une recommandation : c'est une interdiction en vigueur.
▪ L'avant-projet de loi galicienne d'éducation numérique (encore un simple projet, prévu pour 2027) veut que l'IA soit un outil auxiliaire et supervisé : elle pourra aider à détecter des difficultés d'apprentissage et à personnaliser des ressources, mais elle ne pourra pas prendre de décisions académiques —celles-ci restent aux enseignants— et elle interdirait la reconnaissance faciale et l'analyse émotionnelle dans les établissements.
5 · Loi et éthique ne sont pas la même chose
Il y a des choses légales qui ne sont pas éthiques. La loi est obligatoire et prévoit une sanction. L'éthique est un guide : les Recommandations de l'UNESCO demandent que l'IA soit transparente, responsable et respectueuse des droits humains. Qui ne les suit pas ne va pas au tribunal, mais perd la confiance des gens. En pratique, l'éthique va souvent devant : d'abord quelqu'un dit « ceci n'est pas bien », et des années plus tard cela devient une loi. Les interdictions de deepfakes sexuels qui entrent en vigueur en décembre 2026 sont exactement ce chemin.
Note de la professeure : tout le travail de cette unité se fait avec les outils installés sur les postes de la classe, qui n'exigent de créer aucun compte ni d'envoyer des données des élèves vers une quelconque plateforme.
Sources : Règlement (UE) 2024/1689 · AI Act (EUR-Lex) · Règlement (UE) 2026/1744 (EUR-Lex) · Calendrier d'application de l'AI Act (Commission européenne) · Loi 2/2025 d'IA de Galice (DOG) · Décret royal 729/2023, statut de l'AESIA (BOE) · Loi organique 3/2018 de protection des données (BOE) · Avant-projet de loi d'éducation numérique (Consellería de Educación) · Recommandations sur l'éthique de l'IA · UNESCO (PDF)
Crée un nuage de mots avec ≥10 termes de la législation sur l'IA et de ses fondements (réglementation, principes éthiques, droits numériques, vie privée…). Cela se fait avec l'outil en bas de cette page et se rend sous forme de capture dans la tâche de la classe virtuelle.
La professeure distribue 8 cartes avec des usages réels de l'IA. En binômes, placez-les au niveau de risque qui leur correspond et, pour chacune, écrivez une phrase avec la raison. « Parce que oui » ne compte pas : il faut dire qui est concerné et pourquoi.
Infographie visuelle sur la pertinence de la législation sur l'IA avec : titre (noms et porte-parole en gras), introduction, mention d'au moins une norme précise (AI Act, RGPD, loi galicienne 2/2025), principes éthiques et juridiques (équité, transparence, responsabilité, protection des données) et exemples concrets. Il doit être clair si la norme citée est en vigueur ou seulement un projet. Cela se fait avec Canva et le compte éducatif de l'établissement, ou hors ligne sur papier : la professeure le précise au début. Le porte-parole la rend.
Le 22 juin 2026, la télévision publique espagnole a diffusé un Telediario spécial où une grande partie des images — incendies, rues, personnes, et jusqu'à la présentatrice — était générée par IA. Ce n'était pas une tromperie : l'exercice était annoncé. Et pourtant, en direct, beaucoup ne distinguaient pas le réel du généré.
Seules deux lettres minuscules dans le coin de l'écran, « ia », séparaient les deux.
Étapes
- Premier passage : le coin est masqué. Note en silence ce que tu croyais réel.
- Deuxième passage, coin visible. Lève la main quand la marque apparaît. Combien de temps t'a-t-il fallu ?
- Ouvre 2.5 · Législation et cherche l'article 50 du règlement européen : le contenu généré ou manipulé doit pouvoir être reconnu comme tel. Reformule-le.
- Débat avec les deux positions.
- Clôture : quelqu'un découpe 15 secondes sans le coin. Que reste-t-il de l'obligation ? Propose une solution qui survive au découpage.
- RTVE, Telediario 2 spécial intelligence artificielle, diffusé le 22 juin 2026 pour les 70 ans de TVE, présenté par Pepa Bueno, en alternant images réelles et contenus générés par IA. Voir le programme sur RTVE Play.
- Making-of dans elDiario.es / Vertele, Reason Why et Marketing News (juin 2026). Contenus générés produits par Ramen Studio.
- Règlement (UE) 2024/1689, article 50 (obligations de transparence), applicable depuis le 2 août 2026.
L'AI Act répartit les obligations par rôle, pas par technologie. Deux nous intéressent : le fournisseur, qui développe le système et le met sur le marché, et le déployeur, qui l'utilise sous son autorité.
Pour chaque situation, écris qui est qui et qui répond si cela tourne mal :
- Une entreprise vend un chatbot et un lycée le met sur son site pour répondre aux familles.
- La professeure utilise une IA pour préparer les questions d'un examen.
- Une mairie installe à l'entrée d'un gymnase des caméras qui identifient les visages.
- Une élève utilise chez elle un générateur d'images.
- L'établissement achète un logiciel qui classe les demandes d'inscription.
Clôture : y en a-t-il une où la même entité est les deux à la fois ? Et une où aucun des deux rôles n'existe ?
Réglementation relative à l'IA.
Recommandations de l'UNESCO.
Introduction à la réglementation de l'Union européenne.
2.5 · تشريعات الذكاء الاصطناعي
سيارة قويّة جدًّا بلا إشارات مرور ولا حدود للسرعة تنتهي إلى فوضى. والأمر نفسه مع الذكاء الاصطناعي: يحتاج إلى قواعد مرور ليكون آمنًا وعادلًا. في هذه الصفحة سترى ما هي تلك القواعد، ومن يضعها، و—وهذا مهمّ جدًّا— أيّها نافذ الآن وأيّها لم ينفذ بعد.
1 · إشارة المخاطر في قانون الذكاء الاصطناعي الأوروبي
لا تنظّم اللائحة (الاتحاد الأوروبي) 2024/1689، المعروفة بـAI Act، «الذكاء الاصطناعي» عمومًا، بل تصنّف كل استخدام بحسب الخطر الذي يمثّله على الناس. أربعة مستويات:
2 · ما هو نافذ وما ليس نافذًا (سبتمبر 2026)
هنا يخطئ الجميع تقريبًا، بمن فيهم الصحف. فقد تكون القاعدة مُقرّة ومع ذلك لا تُطبَّق بعد. و«مشروع القانون» ليس قانونًا. ثلاث حالات:
يُلزم فعلًا. ومن لا يمتثل تلحقه عقوبة.
منشور، لكن تاريخ تطبيقه لم يحن بعد.
ما يزال في البرلمان. وقد يتغيّر أو لا يُقرّ. لا يُلزم أحدًا.
| القاعدة | الحالة | التاريخ المفتاح |
|---|---|---|
| اللائحة (الاتحاد الأوروبي) 2024/1689 · AI Act محظورات المادة 5 | نافذ | قابل للتطبيق منذ 2-فبراير-2025 |
| AI Act · المادة 50 شفافية الذكاء الاصطناعي التوليدي: وسم المحتوى الاصطناعي | نافذ | قابل للتطبيق منذ 2-أغسطس-2026 |
| اللائحة (الاتحاد الأوروبي) 2026/1744 تعدّل AI Act وأرجأت التزامات الأنظمة عالية الخطورة | نافذ | نافذ منذ 27-يوليو-2026 |
| AI Act · حظران جديدان الصور الحميمة دون موافقة ومواد الاعتداء الجنسي على الأطفال (بطلب من إسبانيا) | مُقرّ، غير قابل للتطبيق بعد | قابلان للتطبيق من 2-ديسمبر-2026 |
| AI Act · الأنظمة عالية الخطورة (الملحق III) | مُقرّ، غير قابل للتطبيق بعد | أُرجئت إلى 2-ديسمبر-2027 |
| RGPD والقانون الأساسي 3/2018 لحماية البيانات | نافذ | منذ 2018 |
| القانون الغاليسي 2/2025 للذكاء الاصطناعي | نافذ | الجريدة الرسمية لغاليسيا 4-أبريل-2025 |
| القانون الأساسي الإسباني لحسن استخدام الذكاء الاصطناعي وحوكمته | مشروع فقط | في مجلس النواب منذ يونيو 2026 |
| القانون الغاليسي للتعليم الرقمي | مشروع فقط | مشروع أوّلي بتاريخ 29-يونيو-2026 |
⚠️ انتبه لهذا الفخّ
إسبانيا ليس لديها بعد قانون خاص بالذكاء الاصطناعي: الموجود مشروع قانون في مجلس النواب. وهذا لا يعني أنّ الذكاء الاصطناعي غير منظَّم في إسبانيا. فلأنّ AI Act لائحة أوروبية، يُطبَّق مباشرةً في إسبانيا دون حاجة إلى أيّ قانون إسباني. وسيفيد القانون الإسباني في تسمية السلطات وتحديد الغرامات، لا في «تفعيل» الالتزامات.
3 · سُلَّم القواعد: أوروبا ← إسبانيا ← غاليسيا
4 · وماذا عن الصفّ؟
هناك قاعدتان تمسّانك مباشرةً بصفتك طالبًا:
▪ يحظر AI Act أن يستعمل مركزٌ تعليمي الذكاء الاصطناعي لقراءة مشاعر الطلاب. وليست هذه توصية: بل حظر نافذ.
▪ المشروع الأوّلي للقانون الغاليسي للتعليم الرقمي (ما يزال مشروعًا فقط، ومتوقَّعًا لعام 2027) يريد أن يكون الذكاء الاصطناعي أداة مساعِدة وخاضعة للإشراف: سيمكنه أن يساعد على كشف صعوبات التعلّم وعلى تخصيص الموارد، لكنه لن يستطيع اتخاذ قرارات أكاديمية — فتلك تبقى بيد المعلّمين — وسيحظر التعرّف على الوجوه وتحليل المشاعر في المراكز التعليمية.
5 · القانون والأخلاق ليسا الشيء نفسه
هناك أمور قانونية لكنها ليست أخلاقية. القانون مُلزِم وتترتّب عليه عقوبة. أما الأخلاق فدليل: تطلب توصيات اليونسكو أن يكون الذكاء الاصطناعي شفّافًا ومسؤولًا ومحترِمًا لحقوق الإنسان. ومن لا يتّبعها لا يُساق إلى المحكمة، لكنه يفقد ثقة الناس. وعمليًّا، تسبق الأخلاق عادةً: أولًا يقول أحدهم «هذا ليس صحيحًا»، وبعد سنوات يصير ذلك قانونًا. وحظر التزييف العميق الجنسي الذي يدخل حيّز النفاذ في ديسمبر 2026 هو بالضبط هذا الطريق.
ملاحظة المعلّمة: كل عمل هذه الوحدة يُنجَز بالأدوات المثبَّتة على حواسيب الصف، وهي لا تتطلّب إنشاء أيّ حساب ولا إرسال بيانات الطلاب إلى أيّ منصّة.
المصادر: اللائحة (الاتحاد الأوروبي) 2024/1689 · AI Act (EUR-Lex) · اللائحة (الاتحاد الأوروبي) 2026/1744 (EUR-Lex) · جدول تطبيق AI Act (المفوضية الأوروبية) · القانون 2/2025 للذكاء الاصطناعي في غاليسيا (DOG) · المرسوم الملكي 729/2023، النظام الأساسي لـAESIA (BOE) · القانون الأساسي 3/2018 لحماية البيانات (BOE) · المشروع الأوّلي لقانون التعليم الرقمي (وزارة التعليم في شونتا غاليسيا) · توصيات بشأن أخلاقيات الذكاء الاصطناعي · اليونسكو (PDF)
أنشئ سحابة كلمات تضم ≥١٠ مصطلحات من تشريعات الذكاء الاصطناعي وأسسها (التنظيم، المبادئ الأخلاقية، الحقوق الرقمية، الخصوصية…). تُنجز بالأداة الموجودة في نهاية هذه الصفحة وتُسلَّم كلقطة شاشة في مهمة الصف الافتراضي.
توزّع المعلّمة ٨ بطاقات فيها استخدامات حقيقية للذكاء الاصطناعي. في ثنائيات، ضعوها في مستوى الخطر المناسب، واكتبوا لكل واحدة جملة بالسبب. لا تكفي «لأنه كذلك»: يجب ذكر مَن يتأثر ولماذا.
إنفوغرافيك بصري عن أهمية التشريعات في الذكاء الاصطناعي يتضمن: عنوانًا (الأسماء والمتحدث بخط عريض)، ومقدمة، وذكر قاعدة قانونية محددة واحدة على الأقل (قانون الذكاء الاصطناعي الأوروبي، اللائحة العامة لحماية البيانات، القانون الغاليسي 2/2025)، والمبادئ الأخلاقية والقانونية (الإنصاف، الشفافية، المسؤولية، حماية البيانات)، وأمثلة ملموسة. ويجب أن يتضح ما إذا كانت القاعدة المذكورة سارية أم مجرد مشروع. يُنجز في Canva بحساب المدرسة التعليمي أو دون اتصال على الورق: تحدّد المعلّمة ذلك في البداية، ويسلّمه المتحدث.
في 22 يونيو 2026 بثّ التلفزيون العمومي الإسباني نشرة Telediario خاصة كان معظم ما يُرى فيها — حرائق وشوارع وأشخاص، وحتى المذيعة نفسها — مولَّدًا بالذكاء الاصطناعي. لم يكن خداعًا: كان تمرينًا صحفيًا مُعلنًا. ومع ذلك لم يميّز كثيرون أثناء البثّ ما هو حقيقي.
الفاصل الوحيد بين الأمرين كان حرفين صغيرين في زاوية الشاشة: «ia».
الخطوات
- العرض الأول: تعرض المعلّمة المقطع والزاوية مغطّاة. دوّن بصمت: أي أجزاء ظننت أنها حقيقية؟
- العرض الثاني، والزاوية الآن ظاهرة. ارفع يدك عند ظهور العلامة. كم استغرقت لرؤيتها؟
- افتح 2.5 · التشريع وابحث عن المادة 50 من اللائحة الأوروبية للذكاء الاصطناعي: تُلزم بأن يكون المحتوى المولَّد أو المعدَّل قابلًا للتعرّف عليه بوصفه كذلك. أعد صياغة الفكرة بكلماتك.
- نقاش بالموقفين.
- الخاتمة: يقتطع أحدهم 15 ثانية من هذه النشرة ويرفعها بلا الزاوية. ماذا يبقى من الالتزام بوضع العلامة؟ اقترح حلًّا يصمد أمام الاقتطاع.
- التلفزيون الإسباني RTVE، نشرة Telediario 2 الخاصة بالذكاء الاصطناعي، بُثّت في 22 يونيو 2026 في إطار الذكرى السبعين لتأسيس TVE. قدّمتها بيبا بوينو، بتناوب صور حقيقية ومحتوى مولَّد بالذكاء الاصطناعي. مشاهدة البرنامج على RTVE Play.
- تغطيات «كيف صُنعت» في elDiario.es / Vertele وReason Why وMarketing News (يونيو 2026). وقد تولّى إنتاج المحتوى المولَّد استوديو Ramen Studio.
- اللائحة الأوروبية 2024/1689، المادة 50 (التزامات الشفافية)، سارية منذ 2 أغسطس 2026.
- علامة «ia» في زاوية الشاشة تُرى في البثّ نفسه.
لا توزّع اللائحة الأوروبية الالتزامات حسب التقنية بل حسب الدور. يهمّنا دوران: المورّد الذي يطوّر النظام ويطرحه في السوق، والمسؤول عن النشر الذي يستعمله تحت سلطته.
لكل حالة، اكتب مَن هو كلٌّ منهما ومَن يتحمّل المسؤولية عند الخطأ:
- شركة تبيع روبوت محادثة، وثانوية تضعه في موقعها للردّ على الأسر.
- المعلّمة تستعمل ذكاءً اصطناعيًا لإعداد أسئلة امتحان.
- بلدية تركّب عند مدخل قاعة رياضية كاميرات تتعرّف على الوجوه.
- طالبة تستعمل في بيتها مولّد صور.
- المركز يشتري برنامجًا يرتّب طلبات التسجيل.
خاتمة: هل من حالة يكون فيها الطرف نفسه هو الاثنان معًا؟ وهل من حالة لا يوجد فيها أيّ من الدورين؟
التشريعات المتعلّقة بالذكاء الاصطناعي.
توصيات اليونسكو.
مقدّمة في تشريعات الاتحاد الأوروبي.