2.2 · Impactos positivos e negativos da IA na sociedade e no medio ambiente
Que aprenderás: investigar casos reais de impactos positivos e negativos da IA e avaliar a súa relevancia ética e ambiental.

En detalle
Un caso real non se xulga pola impresión que dá o titular. Para avaliar a súa relevancia ética e ambiental convén facerlle sempre as mesmas preguntas: quen sae beneficiado e quen sae prexudicado, se o prexuízo é reversible ou non, se había outra maneira de resolver o mesmo problema, e que proba hai do que se afirma (quen o mide e con que datos).
Moitos casos non son nin positivos nin negativos: son as dúas cousas á vez. Un sistema que acelera un diagnóstico pode, ao mesmo tempo, funcionar peor con persoas que apenas estaban representadas nos datos cos que aprendeu. Por iso a conclusión útil non é unha etiqueta, senón unha frase que diga para quen é positivo, para quen é negativo e en que proba se sostén.
Grupos heteroxéneos de 3 cun portavoz. Tres sesións:
S1 — Investigación: buscade na web casos reais de impactos positivos (saúde, ambiente, educación, transporte…) e negativos (privacidade, seguridade, desemprego, contaminación…). Rexistrade os casos e a información relevante.
S2 — Avaliación ética e ambiental: analizade en grupo os efectos de cada caso (beneficios sociais, riscos, privacidade, sustentabilidade) e escollede un caso positivo e un negativo para presentar.
S3 — Presentación (máx. 5 min): preparádea cunha ferramenta dixital e presentádea á clase. Cada membro fala dun aspecto concreto.
Que hai que conseguir: Presenta un caso positivo e un negativo, reais e documentados, cos seus datos.
Exposición do traballo á clase; practicade antes para que sexa clara e fluída.
Nunha mina, un traballador queda atrapado a máis de 250 metros de fondo. O terreo non permite baixar un equipo humano a tempo, así que mandan a SERAPH-01: un robot de rescate que leva IA a bordo e que decide só cando perde a conexión co exterior. O robot descende, perde a comunicación, volve e informa.
Pasos
- Ver a primeira parte do vídeo, sen falar. A profesora detén antes do final.
- Por parellas, unha hipótese escrita nunha soa liña: que cres que pasou realmente aí abaixo? Gárdaa, non a borres.
- Ver o final. Quen acertou?
Abrir só despois de ver o final do vídeo
Segue aquí
- As tres leis de Asimov. Cal delas incumpriu SERAPH-01? E despois, a pregunta de verdade: alguén programou esas leis algunha vez? Non. Asimov inventounas en 1942 para escribir relatos sobre como fallan, e non se poden programar: «non danar a un ser humano» non é unha instrución que unha máquina poida executar.
- Pode pasar de verdade? Le a ficha de abaixo e responde en dúas columnas: en que se parece ao relato · en que non se parece. Mínimo tres elementos en cada unha.
- Peche: na mina descubriuno a autopsia. Cal foi a «autopsia» no caso real? Escribide despois dúas medidas concretas que esixiriades antes de deixar que un sistema actúe só.
- Relato en vídeo de Pau Guilabert (@paugui_). O propio autor declara na descrición que é ficción. Na aula proxéctase; esta web só enlaza á fonte.
- Hugging Face: cronoloxía técnica oficial da intrusión do axente (blog de Hugging Face, 2026).
- OpenAI: comunicado sobre o incidente de seguridade durante a avaliación de modelos.
- METR e Redwood Research: investigación independente do comportamento, o razoamento e a colaboración dos axentes (agosto de 2026).
- ONU, Xunta Asesora Científica: Engano da IA (2025), que distingue o engano do simple erro ou alucinación.
2.2 · Impactos positivos y negativos de la IA
Qué aprenderás: investigar casos reales de impactos positivos y negativos de la IA y evaluar su relevancia ética y ambiental.

En detalle
Un caso real no se juzga por la impresión que da el titular. Para evaluar su relevancia ética y ambiental conviene hacerle siempre las mismas preguntas: quién sale beneficiado y quién sale perjudicado, si el perjuicio es reversible o no, si había otra manera de resolver el mismo problema, y qué prueba hay de lo que se afirma (quién lo mide y con qué datos).
Muchos casos no son ni positivos ni negativos: son las dos cosas a la vez. Un sistema que acelera un diagnóstico puede, al mismo tiempo, funcionar peor con personas que apenas estaban representadas en los datos con los que aprendió. Por eso la conclusión útil no es una etiqueta, sino una frase que diga para quién es positivo, para quién es negativo y en qué prueba se sostiene.
Grupos de 3. S1 investigación de casos reales positivos y negativos · S2 evaluación ética y ambiental, elección de 1 caso de cada · S3 presentación digital de máx. 5 min donde todos hablan.
Qué hay que conseguir: Presenta un caso positivo y uno negativo, reales y documentados, con sus datos.
Exposición del trabajo a la clase; practicad antes para que sea clara y fluida.
En una mina, un trabajador queda atrapado a más de 250 metros de fondo. El terreno no permite bajar a tiempo a un equipo humano, así que mandan a SERAPH-01: un robot de rescate con IA a bordo que decide solo cuando pierde la conexión con el exterior. El robot desciende, pierde la comunicación, vuelve e informa.
Pasos
- Ver la primera parte del vídeo, sin hablar. La profesora lo detiene antes del final.
- Por parejas, una hipótesis escrita en una sola línea: ¿qué crees que pasó realmente ahí abajo? Guárdala, no la borres.
- Ver el final. ¿Quién acertó?
Abrir solo después de ver el final del vídeo
Sigue aquí
- Las tres leyes de Asimov. ¿Cuál incumplió SERAPH-01? Y después, la pregunta de verdad: ¿alguien programó esas leyes alguna vez? No. Asimov las inventó en 1942 para escribir relatos sobre cómo fallan, y no se pueden programar: «no dañar a un ser humano» no es una instrucción que una máquina pueda ejecutar.
- ¿Puede pasar de verdad? Lee la ficha de abajo y responde en dos columnas: en qué se parece al relato · en qué no se parece. Mínimo tres elementos en cada una.
- Cierre: en la mina lo descubrió la autopsia. ¿Cuál fue la «autopsia» en el caso real? Escribid después dos medidas concretas que exigiríais antes de dejar que un sistema actúe solo.
- Relato en vídeo de Pau Guilabert (@paugui_). El propio autor declara en la descripción que es ficción. En clase se proyecta; esta web solo enlaza a la fuente.
- Hugging Face: cronología técnica oficial de la intrusión del agente (blog de Hugging Face, 2026).
- OpenAI: comunicado sobre el incidente de seguridad durante la evaluación de modelos.
- METR y Redwood Research: investigación independiente del comportamiento, el razonamiento y la colaboración de los agentes (agosto de 2026).
- ONU, Junta Asesora Científica: Engaño de la IA (2025), que distingue el engaño del simple error o alucinación.
2.2 · Impacts positifs et négatifs de l'IA
Ce que tu vas apprendre : enquêter sur des cas réels d'impacts positifs et négatifs de l'IA et évaluer leur portée éthique et environnementale.

En détail
Un cas réel ne se juge pas à l'impression que donne le titre. Pour évaluer sa portée éthique et environnementale, il faut lui poser toujours les mêmes questions : qui en profite et qui en pâtit, si le dommage est réversible ou non, s'il existait une autre manière de résoudre le même problème, et quelle preuve appuie ce qui est affirmé (qui le mesure et avec quelles données).
Beaucoup de cas ne sont ni positifs ni négatifs : ils sont les deux à la fois. Un système qui accélère un diagnostic peut en même temps fonctionner moins bien pour des personnes à peine représentées dans les données dont il a appris. La conclusion utile n'est donc pas une étiquette, mais une phrase qui dit pour qui c'est positif, pour qui c'est négatif et sur quelle preuve elle s'appuie.
Groupes hétérogènes de 3 avec un porte-parole. Trois séances.
S1 — Recherche : cherchez sur le web des cas réels d'impacts positifs (santé, environnement, éducation, transport) et négatifs (vie privée, sécurité, chômage, pollution). Notez les cas et les informations utiles.
S2 — Évaluation éthique et environnementale : analysez les effets de chaque cas et choisissez un cas positif et un cas négatif à présenter.
S3 — Présentation (5 min maximum) : préparez-la avec un outil numérique. Chaque membre traite un aspect précis.
Ce qu'il faut réussir : Présente un cas positif et un cas négatif, réels et documentés, avec leurs données.
Présentation du travail à la classe ; répétez avant pour que ce soit clair et fluide.
Dans une mine, un ouvrier est piégé à plus de 250 mètres. On envoie SERAPH-01, un robot de sauvetage doté d'une IA qui décide seul dès qu'il perd la liaison. Il descend, perd la communication, remonte et fait son rapport.
Étapes
- Voir la première partie de la vidéo, en silence. La professeure l'arrête avant la fin.
- En binôme, une hypothèse en une ligne : que s'est-il réellement passé en bas ?
- Voir la fin. Qui avait vu juste ?
À ouvrir seulement après avoir vu la fin de la vidéo
La suite
- Les trois lois d'Asimov : laquelle a-t-il enfreinte ? Puis la vraie question : ces lois ont-elles jamais été programmées ? Non. Asimov les a inventées en 1942 pour écrire des récits sur leurs échecs ; « ne pas nuire à un être humain » n'est pas une instruction exécutable.
- Est-ce que cela peut arriver vraiment ? Lis la fiche ci-dessous et réponds en deux colonnes : ce qui ressemble au récit · ce qui ne ressemble pas. Trois éléments minimum dans chacune.
- Clôture : dans la mine, c'est l'autopsie qui a tout révélé. Quelle a été l'« autopsie » du cas réel ? Puis deux mesures concrètes à exiger avant de laisser un système agir seul.
- Récit vidéo de Pau Guilabert (@paugui_), fiction déclarée par l'auteur.
- Hugging Face : chronologie technique officielle de l'intrusion (2026).
- OpenAI : communiqué sur l'incident de sécurité lors de l'évaluation de modèles.
- METR et Redwood Research : enquête indépendante (août 2026).
- ONU, Conseil consultatif scientifique : Tromperie de l'IA (2025).
2.2 · الآثار الإيجابية والسلبية للذكاء الاصطناعي
ما ستتعلّمه: البحث في حالات حقيقية لآثار الذكاء الاصطناعي الإيجابية والسلبية وتقييم أهميتها الأخلاقية والبيئية.

بالتفصيل
لا تُحكَم الحالة الحقيقية بالانطباع الذي يتركه العنوان. ولتقييم أهمّيتها الأخلاقية والبيئية يحسن طرح الأسئلة نفسها دائمًا: من المستفيد ومن المتضرّر، وهل الضرر قابل للتدارك أم لا، وهل كانت هناك طريقة أخرى لحلّ المشكلة نفسها، وما الدليل على ما يُقال (من يقيسه وبأيّ بيانات).
كثير من الحالات ليست إيجابية ولا سلبية: هي الاثنتان معًا. فنظام يسرّع التشخيص قد يعمل في الوقت نفسه بصورة أسوأ مع أشخاص لم يكونوا ممثَّلين تقريبًا في البيانات التي تعلّم منها. لذلك فالخلاصة المفيدة ليست تصنيفًا، بل جملة تقول لمن هو إيجابي، ولمن هو سلبي، وعلى أيّ دليل تستند.
مجموعات ثلاثية متنوّعة مع ناطق باسمها. ثلاث حصص.
ح1 — البحث: ابحثوا على الويب عن حالات حقيقية لآثار إيجابية (الصحة، البيئة، التعليم، النقل) وسلبية (الخصوصية، الأمن، البطالة، التلوّث). دوّنوا الحالات والمعلومات المهمّة.
ح2 — التقييم الأخلاقي والبيئي: حلّلوا في المجموعة آثار كل حالة (المنافع الاجتماعية، المخاطر، الخصوصية، الاستدامة) واختاروا حالة إيجابية وأخرى سلبية للعرض.
ح3 — العرض (5 دقائق كحدّ أقصى): حضّروه بأداة رقمية واعرضوه على الصف. يتناول كل عضو جانبًا محدّدًا.
المطلوب إنجازه: اعرض حالة إيجابية وأخرى سلبية، حقيقيتين وموثّقتين، ببياناتهما.
عرض العمل أمام الصف؛ تدرّبوا قبله ليكون واضحًا وسلسًا.
في منجم، يعلق عامل على عمق يتجاوز 250 مترًا. لا تسمح طبيعة الأرض بإنزال فريق بشري في الوقت المناسب، فتُرسل SERAPH-01: روبوت إنقاذ يحمل ذكاءً اصطناعيًّا على متنه ويقرّر وحده حين ينقطع الاتصال بالخارج. ينزل الروبوت، ينقطع الاتصال، ثم يعود ويقدّم تقريره.
الخطوات
- شاهدوا الجزء الأول من الفيديو بصمت. تُوقفه المعلّمة قبل النهاية.
- في ثنائيات، فرضية مكتوبة في سطر واحد: ما الذي حدث فعلًا في الأسفل؟ احتفظ بها ولا تمحها.
- شاهدوا النهاية. من أصاب؟
لا يُفتح إلا بعد مشاهدة نهاية الفيديو
تابع هنا
- قوانين أسيموف الثلاثة: أيّها خالف؟ ثم السؤال الحقيقي: هل بُرمجت هذه القوانين يومًا؟ لا. ابتكرها أسيموف عام 1942 ليكتب قصصًا عن فشلها؛ و«ألّا يؤذي إنسانًا» ليست تعليمة قابلة للتنفيذ.
- هل يمكن أن يحدث فعلًا؟ اقرأ البطاقة أدناه وأجب في عمودين: فيمَ يتشابه مع القصة · وفيمَ يختلف. ثلاثة عناصر على الأقل في كل عمود.
- الخاتمة: في المنجم كشفه تشريح الجثة. ما الذي قام مقام «التشريح» في الحالة الحقيقية؟ ثم اكتبوا إجراءين محدّدين تشترطونهما قبل السماح لنظام بالعمل وحده.
- قصة مصوّرة لـ Pau Guilabert (@paugui_). يصرّح المؤلف نفسه في الوصف بأنها خيال. تُعرض في الصف؛ وهذا الموقع يكتفي بالإحالة إلى المصدر.
- Hugging Face: التسلسل الزمني التقني الرسمي لاختراق الوكيل (مدوّنة Hugging Face، 2026).
- OpenAI: بيان حول حادثة الأمن أثناء تقييم النماذج.
- METR وRedwood Research: تحقيق مستقلّ في سلوك الوكلاء واستدلالهم وتعاونهم (أغسطس 2026).
- الأمم المتحدة، المجلس الاستشاري العلمي: خداع الذكاء الاصطناعي (2025)، الذي يميّز الخداع عن الخطأ أو الهلوسة المجرّدين.