Saltar ao contido

Inicio › UD1 › 1.1 Natural e artificial1.1 Natural y artificial1.1 Naturelle et artificielle1.1 طبيعي واصطناعي

1.1 · Intelixencia natural e artificial

CA1.1Proba escritaPE.1-1.1.1

Que aprenderás: distinguir a intelixencia natural da artificial e comprender que significa simular a intelixencia nun sistema informático.

Intelixencia natural. Capacidade propia dos seres vivos para procesar información, razoar e tomar decisións a partir da experiencia e o coñecemento.
Intelixencia artificial. Creación de sistemas e programas capaces de imitar comportamentos que normalmente requiren intelixencia humana: razoar, aprender e decidir.
Simular. Reproducir nunha máquina funcións mentais para que realice tarefas que adoitan precisar a intervención humana.
Test de Turing. Proba que avalía se unha máquina pode manter unha conversa de xeito indistinguible dun ser humano.
Á esquerda, unha rapaza resolvendo un problema nun caderno; á dereita, un móbil recoñecendo unha cara cun recadro de detección. As dúas escenas teñen o mesmo tamaño.

En detalle

A intelixencia natural é inherente aos seres vivos: permite procesar información, razoar e decidir a partir da experiencia. A intelixencia artificial, en cambio, busca que máquinas e programas imiten eses comportamentos —razoamento, aprendizaxe, toma de decisións— que antes só facían as persoas.

Simular a intelixencia nun sistema computacional significa dotar a máquina de capacidades cognitivas para resolver tarefas que normalmente precisan unha persoa. O Test de Turing é o exemplo clásico: se, ao conversar, non somos quen de distinguir a máquina dun humano, dise que "pasou" a proba.

▶Vídeo de aula

Mira o vídeo e anota tres diferenzas entre intelixencia natural e artificial no teu caderno.

✎P.1-1.1.2a · «IN, IA ou ningunha das dúas?» Prepara o control

Para cada situación decide se describe intelixencia natural (IN), intelixencia artificial (IA) ou ningunha das dúas, e xustifícao nunha liña:

Os tres piares. Para decidir, comproba tres cousas: decide só (autonomía), cambia de comportamento segundo a contorna (adaptación) e mellora coa experiencia ou cos datos (aprendizaxe). Se só repite sempre a mesma regra fixa, non é intelixencia.

Peche (mini-debate): superaría o teu asistente de voz o Test de Turing? Argumenta a favor e en contra.

Criterio de logro: clasifica correctamente polo menos 6 das 12 situacións e acompaña cada unha dunha razón válida (non abonda con acertar a categoría).
💬P.1-1.1.2b · Falar con precisión: o que a máquina fai de verdadePrepara o control

Cando falamos de IA usamos verbos de persoa: ver, saber, entender, pensar. Son cómodos, pero non son exactos, e o CA1.1 pídenos comprender que significa simular a intelixencia.

Reescribe cada frase cun verbo técnico e explica nunha liña que perde a frase orixinal:

  1. O móbil recoñece a miña cara.
  2. O corrector sabe o que quero dicir.
  3. O robot ve un obstáculo.
  4. A IA pensa a resposta.
  5. O altofalante entende o que lle pides.
  6. O coche decide frear.

Peche: a número 6 non é coma as outras. Discutide: hai algún caso no que o verbo de persoa si describe ben o que pasa? E por que importa isto: se dicimos que a máquina «entende», a quen lle pedimos contas cando se equivoca?

Criterio de logro: reescribe polo menos 3 das 6 frases cun verbo técnico e explica en cada unha que confunde a palabra orixinal.
Fontes: Idea da actividade inspirada en: C. Montero Hernández, S. Guerreiro Santalla e F. J. Bellas Bouza, Guía docente. Inteligencia Artificial para la Sociedad, 4.º ESO (febreiro de 2026). O deseño e o texto son propios.

1.1 · Inteligencia natural y artificial

CA1.1Prueba escritaPE.1-1.1.1

Qué aprenderás: distinguir la inteligencia natural de la artificial y comprender qué significa simular la inteligencia en un sistema informático.

Inteligencia natural. Capacidad propia de los seres vivos para procesar información, razonar y tomar decisiones a partir de la experiencia y el conocimiento.
Inteligencia artificial. Creación de sistemas y programas capaces de imitar comportamientos que normalmente requieren inteligencia humana: razonar, aprender y decidir.
Simular. Reproducir en una máquina funciones mentales para que realice tareas que suelen requerir intervención humana.
Test de Turing. Prueba que evalúa si una máquina puede mantener una conversación de forma indistinguible de un ser humano.
A la izquierda, una chica resolviendo un problema en un cuaderno; a la derecha, un móvil reconociendo una cara con un recuadro de detección. Las dos escenas tienen el mismo tamaño.

En detalle

La inteligencia natural es inherente a los seres vivos: permite procesar información, razonar y decidir a partir de la experiencia. La inteligencia artificial busca que máquinas y programas imiten esos comportamientos —razonamiento, aprendizaje, toma de decisiones— que antes solo hacían las personas.

Simular la inteligencia en un sistema computacional significa dotar a la máquina de capacidades cognitivas para resolver tareas que normalmente necesitan a una persona. El Test de Turing es el ejemplo clásico: si al conversar no somos capaces de distinguir la máquina de un humano, se dice que "pasó" la prueba.

▶Vídeo de aula

Mira el vídeo y anota tres diferencias entre inteligencia natural y artificial.

✎P.1-1.1.2a · «¿IN, IA o ninguna de las dos?» Prepara el control

Para cada situación decide si describe inteligencia natural (IN), inteligencia artificial (IA) o ninguna de las dos, y justifícalo en una línea:

Los tres pilares. Para decidir, comprueba tres cosas: decide solo (autonomía), cambia de comportamiento según el entorno (adaptación) y mejora con la experiencia o con los datos (aprendizaje). Si solo repite siempre la misma regla fija, no es inteligencia.

  1. Un perro que aprende a sentarse cuando se lo pides.
  2. Un móvil que reconoce tu cara para desbloquearse.
  3. Una puerta automática que se abre cuando alguien se acerca.
  4. Recordar el camino a casa y elegir un atajo nuevo.
  5. Un corrector que sugiere el final de la frase mientras escribes.
  6. Un semáforo que cambia de color cada treinta segundos.
  7. Una abeja que encuentra el camino de vuelta a la colmena.
  8. Un altavoz inteligente que pone música cuando se lo pides.
  9. Una lavadora que se para cuando termina el programa.
  10. Resolver un problema de mates que nunca habías visto.
  11. Un coche que frena solo al detectar a un peatón.
  12. Un termostato que enciende la calefacción cuando la temperatura baja de 20 °C.

Cierre (mini-debate): ¿superaría tu asistente de voz el Test de Turing? Argumenta a favor y en contra.

Criterio de logro: clasifica correctamente al menos 6 de las 12 situaciones y acompaña cada una de una razón válida (no basta con acertar la categoría).
💬P.1-1.1.2b · Hablar con precisión: lo que la máquina hace de verdadPrepara el control

Cuando hablamos de IA usamos verbos de persona: ver, saber, entender, pensar. Son cómodos, pero no son exactos, y el CA1.1 nos pide comprender qué significa simular la inteligencia.

Reescribe cada frase con un verbo técnico y explica en una línea qué pierde la frase original:

  1. El móvil reconoce mi cara.
  2. El corrector sabe lo que quiero decir.
  3. El robot ve un obstáculo.
  4. La IA piensa la respuesta.
  5. El altavoz entiende lo que le pides.
  6. El coche decide frenar.

Cierre: la número 6 no es como las demás. Discutid: ¿hay algún caso en el que el verbo de persona sí describa bien lo que pasa? ¿Y por qué importa: si decimos que la máquina «entiende», a quién le pedimos cuentas cuando se equivoca?

Criterio de logro: reescribe al menos 3 de las 6 frases con un verbo técnico y explica en cada una qué confunde la palabra original.
Fuentes: Idea de la actividad inspirada en: C. Montero Hernández, S. Guerreiro Santalla y F. J. Bellas Bouza, Guía docente. Inteligencia Artificial para la Sociedad, 4.º ESO (febrero de 2026). El diseño y el texto son propios.

1.1 · Intelligence naturelle et artificielle

CA1.1Épreuve écritePE.1-1.1.1

Ce que tu vas apprendre : distinguer l'intelligence naturelle de l'artificielle et comprendre ce que signifie simuler l'intelligence dans un système informatique.

Intelligence naturelle. Capacité propre des êtres vivants à traiter l'information, à raisonner et à prendre des décisions à partir de l'expérience et des connaissances.
Intelligence artificielle. Création de systèmes et de programmes capables d'imiter des comportements qui exigent normalement l'intelligence humaine : raisonner, apprendre et décider.
Simuler. Reproduire dans une machine des fonctions mentales pour qu'elle accomplisse des tâches qui nécessitent d'ordinaire une intervention humaine.
Test de Turing. Épreuve qui évalue si une machine peut mener une conversation de manière indistinguible d'un être humain.
À gauche, une adolescente résout un problème dans un cahier ; à droite, un téléphone reconnaît un visage avec un cadre de détection. Les deux scènes ont la même taille.

En détail

L'intelligence naturelle est inhérente aux êtres vivants : elle permet de traiter l'information, de raisonner et de décider à partir de l'expérience. L'intelligence artificielle, en revanche, cherche à ce que des machines et des programmes imitent ces comportements —raisonnement, apprentissage, prise de décision— qu'auparavant seules les personnes réalisaient.

Simuler l'intelligence dans un système informatique signifie doter la machine de capacités cognitives pour résoudre des tâches qui nécessitent normalement une personne. Le Test de Turing en est l'exemple classique : si, lors d'une conversation, nous ne sommes pas capables de distinguer la machine d'un humain, on dit qu'elle a "réussi" l'épreuve.

▶Vidéo

Regarde la vidéo et note trois différences.

✎P.1-1.1.2a · « IN, IA ou ni l'une ni l'autre ? » Prépare le contrôle

Pour chaque situation, décide s'il s'agit d'une intelligence naturelle (IN), d'une intelligence artificielle (IA) ou de ni l'une ni l'autre, et justifie en une ligne :

Les trois piliers. Pour décider, vérifie trois choses : il décide seul (autonomie), il change de comportement selon l'environnement (adaptation) et il s'améliore avec l'expérience ou les données (apprentissage). S'il répète toujours la même règle fixe, ce n'est pas de l'intelligence.

  1. Un chien qui apprend à s'asseoir quand tu le lui demandes.
  2. Un téléphone qui reconnaît ton visage pour se déverrouiller.
  3. Une porte automatique qui s'ouvre quand quelqu'un approche.
  4. Se souvenir du chemin et choisir un nouveau raccourci.
  5. Un correcteur qui suggère la fin de ta phrase pendant que tu écris.
  6. Un feu qui change de couleur toutes les trente secondes.
  7. Une abeille qui retrouve le chemin de la ruche.
  8. Une enceinte connectée qui met de la musique sur demande.
  9. Un lave-linge qui s'arrête à la fin du programme.
  10. Résoudre un problème de maths que tu n'avais jamais vu.
  11. Une voiture qui freine seule devant un piéton.
  12. Un thermostat qui allume le chauffage quand la température descend sous 20 °C.

Clôture (débat) : ton assistant vocal réussirait-il le Test de Turing ? Argumente pour et contre.

Critère de réussite : classe correctement au moins 6 situations sur 12 et donne pour chacune une raison valable (la catégorie seule ne suffit pas).
💬P.1-1.1.2b · Parler avec précision : ce que la machine fait vraimentPrépare le contrôle

Pour parler d'IA on emploie des verbes de personne : voir, savoir, comprendre, penser. C'est commode mais inexact, et le CA1.1 demande de comprendre ce que simuler l'intelligence veut dire.

Réécris chaque phrase avec un verbe technique et explique en une ligne ce que la phrase d'origine fait perdre :

  1. Le téléphone reconnaît mon visage.
  2. Le correcteur sait ce que je veux dire.
  3. Le robot voit un obstacle.
  4. L'IA pense la réponse.
  5. L'enceinte comprend ce que tu demandes.
  6. La voiture décide de freiner.

Clôture : la n° 6 n'est pas comme les autres. Discutez : y a-t-il un cas où le verbe de personne décrit bien ce qui se passe ? Et pourquoi cela compte : si on dit que la machine « comprend », à qui demande-t-on des comptes quand elle se trompe ?

Critère de réussite : réécrit au moins 3 phrases sur 6 avec un verbe technique et explique à chaque fois ce que le mot d'origine embrouille.
Sources : Idée inspirée de : C. Montero Hernández, S. Guerreiro Santalla et F. J. Bellas Bouza, Guía docente. Inteligencia Artificial para la Sociedad, 4.º ESO (février 2026). La conception et le texte sont propres.

1.1 · الذكاء الطبيعي والاصطناعي

CA1.1اختبار كتابيPE.1-1.1.1

ما ستتعلّمه: التمييز بين الذكاء الطبيعي والاصطناعي وفهم معنى محاكاة الذكاء في نظام حاسوبي.

الذكاء الطبيعي. قدرة خاصة بالكائنات الحية على معالجة المعلومات والتفكير واتخاذ القرارات انطلاقًا من الخبرة والمعرفة.
الذكاء الاصطناعي. إنشاء أنظمة وبرامج قادرة على محاكاة سلوكيات تتطلب عادةً ذكاءً بشريًا: التفكير والتعلّم واتخاذ القرار.
المحاكاة. إعادة إنتاج وظائف ذهنية في آلة لكي تؤدّي مهامّ تحتاج عادةً إلى تدخّل بشري.
اختبار تورينغ. اختبار يقيّم ما إذا كانت الآلة قادرة على إجراء محادثة لا يمكن تمييزها عن محادثة إنسان.
إلى اليسار فتاة تحلّ مسألة في دفتر، وإلى اليمين هاتف يتعرّف على وجه بإطار كشف. المشهدان بالحجم نفسه.

بالتفصيل

الذكاء الطبيعي فطري في الكائنات الحية: فهو يتيح معالجة المعلومات والتفكير واتخاذ القرار انطلاقًا من الخبرة. أمّا الذكاء الاصطناعي فيسعى إلى أن تحاكي الآلات والبرامج تلك السلوكيات —التفكير والتعلّم واتخاذ القرار— التي كان البشر وحدهم يقومون بها من قبل.

محاكاة الذكاء في نظام حاسوبي تعني منح الآلة قدرات إدراكية لحلّ مهامّ تحتاج عادةً إلى إنسان. واختبار تورينغ هو المثال الكلاسيكي: فإذا لم نستطع أثناء المحادثة تمييز الآلة عن الإنسان، يُقال إنّها «اجتازت» الاختبار.

▶فيديو

شاهد الفيديو ودوّن ثلاثة فروق.

✎P.1-1.1.2a · «ذكاء طبيعي، اصطناعي، أم لا هذا ولا ذاك؟» تحضير للاختبار

لكل حالة، حدّد إن كانت ذكاءً طبيعيًا (IN) أو ذكاءً اصطناعيًا (IA) أو لا هذا ولا ذاك، وبرّر في سطر:

الركائز الثلاث. للحسم، تحقّق من ثلاثة أمور: يقرّر وحده (الاستقلالية)، ويغيّر سلوكه بحسب البيئة (التكيّف)، ويتحسّن بالخبرة أو بالبيانات (التعلّم). أمّا ما يكرّر القاعدة الثابتة نفسها دائمًا فليس ذكاءً.

  1. كلب يتعلّم الجلوس عندما تطلب منه ذلك.
  2. هاتف يتعرّف على وجهك ليفتح القفل.
  3. باب أوتوماتيكي يُفتح عند اقتراب أحدهم.
  4. تذكّر الطريق إلى البيت واختيار طريق مختصر جديد.
  5. مصحّح يقترح نهاية الجملة أثناء الكتابة.
  6. إشارة مرور تتغيّر كل ثلاثين ثانية.
  7. نحلة تجد طريق العودة إلى الخلية.
  8. مكبّر صوت ذكي يشغّل الموسيقى عند الطلب.
  9. غسّالة تتوقّف عند انتهاء البرنامج.
  10. حلّ مسألة رياضيات لم ترَها من قبل.
  11. سيارة تفرمل وحدها عند رصد أحد المارة.
  12. منظّم حرارة يشغّل التدفئة عندما تنخفض الحرارة عن 20 °م.

خاتمة (نقاش): هل يجتاز مساعدك الصوتي اختبار تورينغ؟ ناقش مع وضدّ.

معيار الإنجاز: تصنيف 6 حالات على الأقل من 12 تصنيفًا صحيحًا مع تبرير صحيح لكل حالة (لا تكفي الفئة وحدها).
💬P.1-1.1.2b · الكلام الدقيق: ما تفعله الآلة حقًّاتحضير للاختبار

حين نتحدّث عن الذكاء الاصطناعي نستعمل أفعال البشر: يرى، يعرف، يفهم، يفكّر. مريحة لكنها غير دقيقة، والمعيار CA1.1 يطلب فهم معنى محاكاة الذكاء.

أعد صياغة كل جملة بفعل تقني واشرح في سطر ما الذي تُضيّعه الجملة الأصلية:

  1. الهاتف يتعرّف على وجهي.
  2. المصحّح يعرف ما أريد قوله.
  3. الروبوت يرى عائقًا.
  4. الذكاء الاصطناعي يفكّر في الجواب.
  5. مكبّر الصوت يفهم ما تطلبه.
  6. السيارة تقرّر الفرملة.

خاتمة: الجملة 6 ليست كالبقية. ناقشوا: هل من حالة يصف فيها فعل البشر ما يحدث وصفًا صحيحًا؟ ولماذا يهمّ ذلك: إن قلنا إنّ الآلة «تفهم»، فمن نحاسب حين تخطئ؟

معيار الإنجاز: إعادة صياغة 3 جمل على الأقل من 6 بفعل تقني مع شرح ما تخلطه الكلمة الأصلية في كل حالة.
المصادر: فكرة النشاط مستوحاة من: C. Montero Hernández و S. Guerreiro Santalla و F. J. Bellas Bouza، Guía docente. Inteligencia Artificial para la Sociedad, 4.º ESO (فبراير 2026). التصميم والنصّ من إعدادنا.
← Guía← Guía← Guideالدليل →
UD1
Seguinte →Siguiente →Suivant →← التالي
1.2 · Áreas da IAÁreas de la IADomainesالمجالات